Elektrik Yüksek Gerilim Tesisleri İşletme Sorumluluğu Zorunlu mu? Kimler Alabilir, Yapılmazsa Ne Olur?
Yüksek gerilim tesisleri işletme sorumluluğu, kendisine ait trafo veya yüksek gerilim elektrik tesisi bulunan işletmelerin elektrik altyapısını güvenli ve ilgili mevzuata uygun şekilde işletmesini sağlayan mühendislik hizmetidir. Fabrikalar, sanayi tesisleri, alışveriş merkezleri, hastaneler, oteller ve kendisine ait YG tesisi bulunan diğer işletmeler için önemli bir yükümlülüktür. Türkiye’de yüksek gerilim tesislerinde işletme sorumluluğu hizmeti Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) tarafından zorunlu tutulmuştur. Bu hizmetin amacı, yüksek gerilim ekipmanlarının güvenli işletilmesi, arızaların önlenmesi, gerekli bakım ve testlerin takip edilmesi ve işletmedeki elektrik kaynaklı risklerin azaltılmasıdır.
İLETİŞİM: 0224 443 42 49
ygtrafo@ygtrafo.com
Yüksek Gerilim İşletme Sorumluluğu Nedir?
Yüksek gerilim, 1.000 voltun üzerindeki gerilim seviyelerini ifade eder. Türkiye’de sanayi tesislerinin önemli bir bölümü elektriğini 34,5 kV gibi orta gerilim dağıtım seviyelerinden alır. Bu gerilim, işletmenin trafosu aracılığıyla genellikle 400/230 V alçak gerilim seviyesine dönüştürülerek kullanılır.
YG işletme sorumluluğu, bu yüksek gerilim altyapısının güvenli işletilmesi için yetkili bir elektrik mühendisinin teknik sorumluluk üstlenmesidir.
İşletme sorumluluğu yalnızca bir mühendisin imzasının alınmasından ibaret değildir. Trafo, OG hücreleri, kesiciler, ayırıcılar, koruma sistemleri ve topraklama tesisatının güvenli işletilmesi için gerekli kontrol ve koordinasyon çalışmalarını kapsar.
İşletme sorumlusu, tesisin durumunu takip eder, tespit ettiği uygunsuzlukları işletme sahibine bildirir ve gerekli bakım, test ve güvenlik önlemlerinin alınmasını sağlar.
Hangi İşletmeler İçin Zorunludur?
Kendisine ait ve ilgili yönetmelik kapsamına giren yüksek gerilim tesisleri bulunan işletmelerin, işletme sorumluluğu hizmetini uygun yetkiye sahip bir mühendis aracılığıyla yürütmesi gerekir.
Bu kapsama örnek olarak;
- Kendisine ait OG trafosu bulunan fabrikalar,
- Organize sanayi bölgelerindeki özel trafolu tesisler,
- Kendisine ait yüksek gerilim tesisi bulunan AVM ve hastaneler,
- YG bağlantılı büyük ticari tesisler,
- İlgili yüksek gerilim altyapısına sahip GES ve RES tesisleri,
- Özel trafo tesisleri bulunan büyük işletmeler
gösterilebilir.
Ancak her işletmenin ayrıca bir YG işletme sorumlusu görevlendirmesi gerektiği düşünülmemelidir. Örneğin yalnızca alçak gerilim aboneliği üzerinden elektrik kullanan ve kendisine ait YG tesisi bulunmayan bir işletmenin durumu farklıdır.
Bu nedenle yükümlülük değerlendirilirken işletmenin abonelik ve tesis yapısı incelenmelidir.
YG İşletme Sorumluluğunu Kimler Üstlenebilir?
YG tesislerinde işletme sorumluluğu, Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) tarafından gerekli yetkilendirme belgesine sahip elektrik mühendisleri tarafından üstlenilebilir.
Bu kapsamda yalnızca elektrik mühendisliği diplomasına sahip olmak yeterli değildir. İlgili yetkilendirme ve mesleki şartların da sağlanması gerekir.
Elektrik-elektronik mühendisleri açısından ise diploma ve yetki koşulları ayrıca değerlendirilir.
İşletmede uygun nitelikte tam zamanlı çalışan bir mühendis bulunuyorsa işletme sorumluluğu bu mühendis tarafından yürütülebilir. Böyle bir personelin bulunmadığı tesislerde ise gerekli belgelere sahip Serbest Müşavir Mühendis (SMM) ile EMO onaylı sözleşme yapılarak hizmet alınabilir.
İşletme Sorumlusu Ne İş Yapar?
İşletme sorumlusunun temel görevi, yüksek gerilim tesisinin güvenli işletilmesi için gerekli teknik kontrol ve koordinasyonu sağlamaktır.
Bu kapsamda mevcut yüksek gerilim ekipmanlarının durumu incelenir. Trafo, OG hücreleri, ayırıcılar, kesiciler ve ilgili koruma ekipmanlarında tespit edilen sorunlar işletmeye bildirilir.
Gerekli bakım ve testlerin yaptırılması takip edilir. Topraklama ölçümleri, koruma sistemleri ve güvenlik ekipmanlarının durumuna ilişkin kontroller değerlendirilir.
Arıza veya elektriksel müdahale gerektiren durumlarda gerekli güvenlik tedbirleri ve yetkili personelin gerçekleştireceği manevralar koordine edilir.
İşletme personelinin yüksek gerilim tesisine izinsiz veya uygunsuz şekilde müdahale etmemesi de güvenli işletme açısından önemlidir.
İşletme Sorumlusu Trafoyu Her Ay Kontrol Eder mi?
Hizmetin kapsamı, işletme sorumlusunun çalışma statüsüne ve ilgili yönetmelik hükümlerine bağlıdır.
EMO YG Tesisleri İşletme Sorumluluğu Yönetmeliği kapsamında hizmetin SMM tarafından üstlenilmesi halinde YG tesisinin en az ayda bir kez denetlenmesi öngörülmektedir.
Ayrıca işletme sorumlusu, gerekli gördüğünde veya en fazla dört ayda bir tesisin durumu, sorunlar, alınması gereken önlemler ve çözüm önerileri hakkında rapor düzenler.
Bu kontrollerde tesisin genel güvenlik durumu, bakım ihtiyaçları, ekipmanların çalışma koşulları ve önceden tespit edilen uygunsuzlukların giderilip giderilmediği değerlendirilir.
İşletme Sorumluluğu Alınmazsa Ne Olur?
YG tesisinde işletme sorumlusu görevlendirilmemesi, ilgili mevzuattan kaynaklanan bir yükümlülüğün yerine getirilmemesi anlamına gelir.
Bu durum, denetimlerde uygunsuzluk olarak gündeme gelebilir ve ilgili mevzuat kapsamında idari veya hukuki sonuçlar doğurabilir.
Ancak her tesise uygulanacak tek bir sabit ceza veya bütün işletmeler için geçerli otomatik bir elektrik kesintisi yaptırımı bulunduğunu söylemek doğru değildir. Sonuçlar tesisin durumuna, tespit edilen ihlale ve uygulanacak mevzuata göre değişir.
Bunun yanında asıl risklerden biri, YG tesisinin düzenli teknik gözetim olmadan işletilmesidir.
Trafo veya OG hücrelerinde zamanında fark edilmeyen sorunlar ilerleyen süreçte arızalara, üretim kayıplarına, ekipman hasarına ve ciddi iş güvenliği tehlikelerine neden olabilir.
İşletme Sorumluluğu Hizmeti Trafo Bakımı Yerine Geçer mi?
Hayır. Yüksek gerilim işletme sorumluluğu ile trafo bakımı birbirini tamamlayan ancak farklı kapsamları bulunan hizmetlerdir.
İşletme sorumlusu, tesisin güvenli işletilmesini ve gerekli bakım/testlerin gerçekleştirilmesini takip eder. Trafo bakımı ise ekipmanların fiziksel ve elektriksel kontrollerini içeren teknik uygulamadır.
Örneğin işletme sorumlusu, trafo bağlantılarında aşırı ısınma veya bakım ihtiyacı tespit edebilir. Ancak bu durumun giderilmesi için ayrıca uygun teknik personel ve bakım çalışması gerekebilir.
Benzer şekilde topraklama ölçümlerinin yaptırılması ve raporlanması da bağımsız teknik kontroller gerektirebilir.
İşletme Sahibinin Sorumluluğu Devam Eder mi?
Evet. İşletme sorumlusu görevlendirilmesi, tesis sahibinin bütün sorumluluğunun ortadan kalktığı anlamına gelmez.
İşletme sahibinin gerekli bakım ve onarımları yaptırması, uygun güvenlik ekipmanlarını sağlaması ve işletme sorumlusunun teknik uyarılarını dikkate alması gerekir.
Örneğin işletme sorumlusu bir OG hücresinde güvenlik riski tespit ederek yazılı uyarıda bulunursa işletmenin bu sorunu gidermek için gerekli çalışmaları yapması beklenir.
Sonuç olarak yüksek gerilim işletme sorumluluğu yalnızca mevzuat gereği alınan bir hizmet değil, işletmenin elektrik altyapısının güvenli ve sürdürülebilir şekilde çalışmasına katkı sağlayan teknik bir sorumluluktur.
Düzenli denetim, zamanında yapılan bakım ve yetkili mühendislik gözetimi; beklenmeyen arızaların ve üretim kayıplarının önlenmesi açısından önem taşır.
Bursa YG İşletme Sorumluluğu, Bursa Trafo Güç Artışı, Bursa Trafo Testleri ve Yıllık Trafo Bakımı, Bursa Elektrik İç Tesisat Denetleme Raporu, Bursa Elektrik Tesisatı Periyodik Kontrol, Bursa Ekipnet Belgesi, Bursa Trafo Topraklama Testleri için;